Het Nederlands betaald voetbal is in rep en roer. Naar het zich laat aanzien heeft een groot aantal spelers wedstrijden gespeeld zonder dat zij over een vereiste werkvergunning beschikten. Voor de komende competitieronde houden clubs uit de Eredivisie en Eerste Divisie van het betaald voetbal naar verluidt maar liefst 25 spelers aan de kant, omdat zij niet over een geldige werkvergunning zouden beschikken.
Het gaat om van origine Nederlandse spelers die vrijwillig een andere nationaliteit hebben aangenomen, zodat zij als ‘international’ voor dat land uit kunnen komen en wellicht zelfs een WK te kunnen spelen. Een goed voorbeeld is FC Groningen keeper, Etienne Vaessen, die de Surinaamse nationaliteit aannam.
Deze Nederlandse spelers hebben echter de Nederlandse nationaliteit verloren, zodra zij vrijwillige een nieuwe nationaliteit aannamen. Het gevolg is dat zij niet meer als Nederlander of EU-ingezetene in Nederland mogen werken. Zij hebben een werkvergunning nodig. Zonder werkvergunning zijn zij in het betaalde voetbal bovendien niet speelgerechtigd. Dat kan een grote invloed hebben op wedstrijden waaraan zij hebben deelgenomen en dus op het verloop van de huidige competitie. Deelname van niet-speelgerechtigde spelers, kan namelijk leiden tot een verplichting om de wedstrijd over te spelen. Maar gelet op de omvang van de huidige problematiek, lijkt dat welhaast onmogelijk voor het einde van het seizoen.
In dit artikel zal ik de problematiek nader toelichten. Daarbij zal ik ingaan op de impact op de competitie. Dat is immers wat de kranten nu bezighoudt. Wat tot nog toe een beetje over het hoofd wordt gezien, zijn echter de consequenties voor de betreffende spelers zelf. En die kunnen ernstig zijn. Een vanuit sportief oogpunt zeer begrijpelijke keuze, zou zo maar zeer grote gevolgen kunnen hebben voor de toekomst van deze “Nederlanders” in Nederland.
Verlies Nederlandse nationaliteit
Voordat ik toekom aan de gevolgen van het verlies van nationaliteit, zal ik eerst kort stilstaan bij de regel waar we het nu over hebben: de Rijkswet op het Nederlanderschap.
Een Nederlandse speler die vrijwillig de nationaliteit van een ander land kiest, verliest de Nederlandse nationaliteit. Dit is geregeld in artikel 15 lid 1 sub a van de Rijkswet op het Nederlanderschap. Dit geldt overigens alleen voor meerderjarige spelers. Het gaat bovendien niet om spelers die al vanaf geboorte een dubbele nationaliteit bezitten.
In de sportwereld komt dit niet voor het eerst voor. Zo verloor de Nederlandse waterpoloër Harry van der Meer zijn Nederlandse paspoort, nadat hij een Italiaans paspoort aanvroeg om zonder obstakels in de Italiaanse competitie te kunnen spelen. Dit zorgde ervoor dat hij niet meer kon uitkomen voor het Nederlands team. Dit leidde tevergeefs tot een juridische strijd om een dubbele nationaliteit te behouden.
In de sportwereld komt dit niet voor het eerst voor. Zo verloor de Nederlandse waterpoloër Harry van der Meer zijn Nederlandse paspoort, nadat hij een Italiaans paspoort aanvroeg om zonder obstakels in de Italiaanse competitie te kunnen spelen. Dit zorgde ervoor dat hij niet meer uitkomen voor het Nederlands team. Dit leidde tevergeefs tot een juridische strijd om een dubbele nationaliteit te behouden.
Het verliezen van de Nederlandse nationaliteit kan ook diverse andere gevolgen hebben. Zeker wanneer de betreffende speler geen ingezetene is van de EU, EER of Zwitserland. Werknemers, want dat zijn betaald voetballers, uit landen buiten dit gebied zullen een werkvergunning nodig hebben om in Nederland arbeid te mogen verrichten. Dus om te mogen trainen en wedstrijden te mogen spelen bij een betaald voetbalorganisatie.
Dat is de bron van het huidige hoofdpijn dossier van het betaald voetbal. Niet alle spelers die zich hebben naturaliseren, hebben een verplichte werkvergunning. Gelet op de omvang lijkt het erop dat bijna niemand zich van deze situatie bewust was. Dat is opvallend, omdat bijvoorbeeld de Federatie van Betaald Voetbalclubs (FBO) zich juist nadrukkelijk met werkvergunningen zou bezighouden. Bovendien hebben veel spelers zaakwaarnemers. En zou deze kennis niet aanwezig (moeten) zijn bij de KNVB?
Vergaande consequenties voor spelers
Voor de betreffende spelers zijn de consequenties groot. In een sportieve droom hebben zij zich niet gerealiseerd – en zijn zij ook niet geadviseerd – dat het aannemen van andere nationaliteit leidt tot verlies van het Nederlanderschap. Zij hebben zich niet gerealiseerd dat zij dan dus een werkvergunning nodig hebben. En die vergunning krijg je niet zomaar.
Om in Nederland te mogen werken, kijkt het UWV of het werk niet door een ingezetenen uit de EU/EER/Zwitserland kan worden uitgevoerd. Voor profvoetballers betekent dit onder meer dat spelers 150% van het gemiddelde Eredivisieloon moeten verdienen (art. 8.3.c.9 Regeling Uitvoering Wet Arbeid Vreemdelingen 2022). Dat zou naar verluidt neerkomen op ongeveer EUR 600.000. Dit bedrag verdient lang niet elke profvoetballer. Voor veel voetballers is het dus maar de vraag of zij in Nederland met hun huidige salaris een werkvergunning krijgen. Voor spelers uit de Eerste Divisie is dit zelfs onwaarschijnlijk. Zij kunnen dan niet in Nederland blijven voetballen.
Bovendien, zal een voetballer ook na zijn voetbalcarrière een werkvergunning moeten hebben om in Nederland te kunnen werken. En die werkvergunning is niet zomaar een gegeven. Deze spelers lopen dus een aanzienlijk risico nooit meer in Nederland te kunnen werken.
Naturalisatie om zo een WK mee te kunnen maken is dus begrijpelijk vanuit sportief oogpunt maar kan dus een grote invloed hebben op de toekomst van een speler. Overigens bestaan er wel mogelijkheden om de Nederlandse nationaliteit terug te krijgen, maar dit is niet eenvoudig.
Consequenties voor Betaald Voetbal seizoen 2025/26
Terug naar de gevolgen voor de voetbalcompetitie. Want dat bracht dit spreekwoordelijke balletje aan het rollen. Voetbalclub NAC vernam dat bij de tegenstander een speler zonder werkvergunning had meegedaan en zag haar kans schoon. Zij wilde een verloren wedstrijd overspelen, zodat zij mogelijk belangrijke extra punten kan pakken in de strijd tegen degradatie. De betreffende speler, Dean James van Go Ahead Eagles, heeft dit seizoen volgens Transfermarkt.nl al 22 wedstrijden gespeeld. Moeten die dan allemaal overgespeeld? En hoe is dat mogelijk vóór het einde van de competitie?
Het probleem blijkt zelfs nog vele malen groter, want niet alleen bij Dean James blijkt een verplichte werkvergunning te ontbreken. Ook spelers andere, waaronder Etienne Vaessen, die zich heeft laten naturaliseren tot Surinamer en bijvoorbeeld Tjaronn Chery, eveneens met de Surinaamse nationaliteit, lijken niet te beschikken over de een wettelijke werkvergunning. Inmiddels zou het probleem spelen bij 25 spelers. Dit zou dus de hele competitie op zijn kop kunnen zetten. Sterker nog, het is dan dus de vraag wat de uitslag van de huidige competitie nog waard is. En wie hebben dan recht op een plek in de Eredivisie, of op het financieel aantrekkelijke Champions League voetbal. Het is dus niet zo vreemd dat de paspoortkwestie tot veel beroering leidt.
Wat zeggen de regels?
De regels voor deelname aan de Nederlandse betaald voetbalcompetities (o.a. Eredivisie en Eerste Divisie, Eredivisie Vrouwen) zijn neergelegd in het Reglement Wedstrijden Betaald Voetbal. Deze regels zijn heel duidelijk. Een werkvergunning is een vereiste voor deelname aan wedstrijden in het betaalde voetbal. Artikel 5A luidt als volgt:
Artikel 5A – Voorwaarden deelneming door spelers in de mannen eredivisie en eerste divisie 1.
Aan door het competitiebestuur betaald voetbal of het bestuur betaald voetbal uitgeschreven of goedgekeurde wedstrijden kan slechts worden deelgenomen door de speler, die: (…)
b. voldaan heeft of ten aanzien van wie voldaan is aan wettelijke eisen, waaronder de eisen met betrekking tot de tewerkstellingsvergunning;”
Deze bepaling laat aan duidelijkheid niets te wensen over. Artikel 7 van dit reglement bevestig dat “Ieder lid dat voldoet aan de in artikel 5A respectievelijk artikel 5B respectievelijk 5C respectievelijk 5D respectievelijk 5E van dit reglement gestelde voorwaarden is speelgerechtigd.”
Tot zover lijkt het allemaal duidelijk. De reglementen van de KNVB bevatten echter ook een Reglement Overschrijvingsbepalingen Betaald Voetbal. Dit reglement gaat ook in op de speelgerechtigdheid en bepaalt in artikel 8:
Uit deze bepaling zou kunnen worden afgeleid dat ook het bestuur betaald voetbal een verantwoordelijkheid heeft om te controleren of een werkvergunning nodig en aanwezig is. Zij geven immers een verklaring van speelgerechtigdheid af. Diezelfde bepaling vereist voor die verklaring een werkvergunning. Bovendien suggereert deze bepaling dat een club mag afgaan op een schriftelijke bevestiging van de speelgerechtigdheid. Deze bepaling lijkt dus enigszins te botsen met het Reglement Wedstrijden Betaald Voetbal. Dit zou kunnen worden verklaard doordat deze bepaling specifiek ziet op overschrijving en daarbij dus op een verklaring na een transfer. Daarmee zou deze dus niet zien op de situatie dat een speler tijdens een seizoen (of een contractperiode) plotseling een werkvergunning nodig heeft, waar deze dat na de registratie van een transfer nog niet had.
Niet speelgerechtigde speler opgesteld, wat nu?
Voetbalclub NAC loopt er al een beetje op vooruit, zij hoopt dat de wedstrijd tegen Go Ahead Eagles moet worden overgespeeld. Maar is dat altijd de consequentie van het opstellen van een niet-speelgerechtigde speler? De consequenties van het opstellen van een niet-speelgerechtigde speler zijn wederom geregeld in Reglement Wedstrijden Betaald Voetbal. Dit reglement regelt (art. 7 lid 2 sub a) dat een belanghebbende betaald voetbalorganisatie aangifte kan doen bij het bevoegde tuchtrechtelijk orgaan. Dit kan dus ook club zijn die geen onderdeel was van de wedstrijd, maar wel belang heeft bij de uitslag. Deze aangifte betreft een melding bij de aanklager betaald voetbal (art. 38 d en 19 Reglement Tuchtrechtspraak Betaald Voetbal).
Daarnaast heeft de belanghebbende club de mogelijkheid om te verzoeken dat het competitiebestuur betaald voetbal een wedstrijd opnieuw vaststelt.
Een club dient deze aangifte en/of het verzoek een wedstrijd opnieuw vast te stellen te doen binnen 8 dagen nadat zij kennis nam of kon hebben dat een niet-speelgerechtigde speler heeft deelgenomen.
De uitkomsten van deze procedures zijn verschillend. De aangifte bij de aanklager kan enkel leiden tot een tuchtprocedure tegen de niet speelgerechtigde speler of club waar deze speelde. De straffen zijn limitatief omschreven in het Reglement Tuchtrechtspraak Betaald Voetbal, zoals een boete. Overspelen of een reglementair verlies zijn geen onderdeel van deze straffen.
Het is juist het risico dat veel wedstrijden moeten worden overgespeeld, waar men nu zo bang voor is. Dat zou immers praktisch onmogelijk kunnen zijn. De bevoegdheid om daarover te besluiten, komt exclusief toe aan competitiebestuur betaald voetbal, bestaande uit een directeur van de KNVB en directeuren van Eredivisie CV en de Coöperatie Eerste Divisie. Dat is geregeld in artikel 7 lid 4 van het Reglement Wedstrijden Betaald Voetbal.
Wat hier opvalt, is het woordje “kan”. Het competitiebestuur “kan (…) de wedstrijd ongeldig verklaren” en dit bestuur “bepaalt of de wedstrijd zal worden overgespeeld”. Dit lijkt dus te duiden op een discretionaire bevoegdheid. Oftewel, het competitiebestuur heeft dan de vrijheid om een keuze te maken. Het competitiebestuur lijkt vooralsnog van deze mogelijkheid gebruik te maken. De directeur van de Eredivisie CV die zelf onderdeel is van het competitiebestuur zou hebben verklaard dat het competitiebestuur geen wedstrijden wil laten overspelen.
De vraag is echter of deze bevoegdheid wel zo discretionair is en dus hoever de vrijheid van het competitiebestuur reikt. Sub c van de hiervoor genoemde bepaling geeft namelijk aan dat het competitiebestuur weliswaar de bevoegdheid heeft om een wedstrijd niet te laten overspelen, maar alleen indien de uitslag niet van invloed is op een degradatieplek of een plek die recht geeft op een Europacup toernooi. En daar wordt het moeilijk. NAC strijdt om degradatie. NEC dat onder andere Chery en Misidjan regelmatig heeft opgesteld, strijdt om een plek die recht geeft op Champions Leaguevoetbal. En ook in de middenmoot kan invloed bestaan op plekken die recht geven op de play-offs om Europees Voetbal. Kortom, de houdbaarheid van het standpunt van het competitiebestuur is geen gegeven. Sterker nog, de reglementencommissie heeft specifiek over deze sub c bepaling in het verleden juist bevestigd, dat de bevoegdheid om niet te laten overspelen enkel bestaat wanneer dit geen invloed heeft op plaatsing voor (play-offs) Europees Voetbal of degradatie.
Het voorgaande leidt tot de slotsom dat alleen wanneer de uitslag van een wedstrijd niet van invloed is op het bezetten van een plaats die promotie of degradatie ten gevolge kan hebben, noch op een plaats die recht kan geven op deelname aan Europacupvoetbal, aan de nationale bekercompetitie of aan de nacompetitie, het bestuur betaald voetbal bevoegd is de wedstrijd – ook al is die ongeldig verklaard conform artikel 7 lid 4 sub b. van het Reglement Wedstrijden Betaald Voetbal – niet te laten overspelen.
Uitspraak van de reglementscommissie van de KNVB als genoemd in artikel 33 lid 2 onder a. van de Statuten (nr. 65)
Impact op verloop competitie
Het competitiebestuur zal haar ogen echter ook gericht houden op het verloop van de competitie. Het zal met zoveel potentieel niet speelgerechtigde spelers welhaast onmogelijk zijn om nog alle ongeldige wedstrijden over te spelen. In dat licht biedt de slotbepaling van artikel 7 Reglement Wedstrijden Betaald Voetbal een uitkomst. Deze regelt namelijk dat het competitiebestuur ook haar bevoegdheden uit artikel 10 van dat reglement kan gebruiken. Dit artikel 10 (lid 6 sub e) geeft de mogelijkheid om in het belang van een regulier verloop van de competitie een niet uitgespeelde wedstrijd niet te laten overspelen. Het competitiebestuur kan van deze bevoegdheid echter alleen gebruikmaken onder de voorwaarde dat geen zwaarwegend belang van voetbalclubs of derden wordt geschaad. Wanneer de beslissing invloed heeft op strijd om play-offs of degradatie, zal niet snel aan deze voorwaarde worden voldaan.
Een voor de hand liggende oplossingen is dat clubs en KNVB er met elkaar uitkomen. Uiteindelijk heeft bijna niemand dit opgemerkt en eerder aan de bel getrokken. Het ligt dan ook in de rede om gezamenlijk tot een gepaste oplossing te komen die recht doet aan de belangen van de competitie. Compensatie van benadeelde clubs zou daar onderdeel van kunnen zijn.
Conclusie
Het Nederlands betaald voetbal zit met een groot probleem. Hoe groot, hangt af van hoeveel clubs tijdig hebben verzocht om wedstrijden over te spelen. Vooralsnog is daar niet al te veel over bekend. Maar zelfs als dit met een sisser afloopt voor de competitie, zit een groot aantal spelers met de forse consequenties voor hun (financiële) toekomst. Het is nu de vraag of daar mogelijk partijen voor aansprakelijk kunnen worden gesteld, zoals bijvoorbeeld clubs, KNVB, de werkgeversorganisatie voor betaald voetbalorganisaties FBO (die zich veel met dit onderwerp bezighoudt) of zaakwaarnemers.
En ook de clubs die nu worden gedupeerd zouden nog actie kunnen ondernemen. Sportrecht.blog blijft erbovenop zitten. Houd daarom dit blog in de gaten.
